Te koop bij elke (internet)boekhandel!

Bij de boekhandel tussen de grote schrijvers.
Gespot in een bibliotheek bij Nijmegen.

Achtergrond, inhoud en recensies

Blij in de rij na afloop van de lezing.

´Ik besloot blind te zijn. Ik wil mezelf niet meer zien, niet door de ogen van anderen.´

Zo begint de roman waarin een beroemde acteur verzocht wordt mee te doen aan een psychologisch experiment. Een verhaal over waarheid en bedrog: in de kunst, politiek, kerk, ons eigen leven.

300.000 Spaanse kinderen werden in de tijd van Franco en daarna gestolen en verkocht. U leest het goed. Moeders die na uren persen hun baby´s ter wereld brachten, hoorden dat het kindje doodgeboren was. Dokters hadden gevochten voor hun leven. Soms bewoog het nog, huilde het heel even. Niets mocht baten. Het spijt ons heel erg. Wij zullen voor u bidden. Deo favente.

Met die leugen moeten talloze Spaanse vrouwen leven. Nog steeds. In vrijwel elke stad, elk dorp kom je ze op straat tegen.

De acteur ontmoet Desiree, een van die vergeten kinderen, en gaat met haar op zoek naar haar moeder, met een ontroerende en verrassende uitkomst.

De roman is voor een deel op historische feiten gebaseerd en houdt ons allemaal een spiegel voor.

Recensies

Recensente Hanneke Tinor-Centi, die het manuscript las, schreef:

De briljante, onderhoudende schrijfstijl van Bouter doet je vergeten dat je een boek aan het lezen bent. Het zou net zo goed kunnen dat je, met de auteur en een goed glas wijn, bij de openhaard zit terwijl hij zijn verhaal vertelt waarbij je de ogen kunt sluiten en simpelweg kunt genieten en opgaan in deze prachtige vertelling.

De wendingen en wisselende oogpunten zouden bij ieder ander verwarrend zijn. Bouter ziet echter kans om dit tot een geheel te smeden waar de verhaallijnen en personages ineen vloeien. Sterker nog, het maakt dat de lezer geboeid blijft doorlezen en dit vierde boek van Bouter niet kan wegleggen. Ik raad u ´Feliz en de vergeten kinderen van Andaluz´ dan ook van harte aan. 

Dagbad Trouw

´De thematiek van deze roman zet aan tot reflectie. Jawel. Terwijl het verhaal netjes wordt afgerond, ontkomt de lezer er evenmin aan. Wat zien we als we in de spiegel kijken?

Het blijft me verbazen hoeveel schrijvers in Nederland ondergewaardeerd blijven. Ben Bouter is er een van. Ook deze vierde roman heeft me van begin tot einde geboeid. Het is misschien wonderlijk om de problematiek van vergeten kinderen in eenzelfde boek aan de orde te stellen als het thema van wat werkelijkheid eigenlijk is, maar Bouter weet dat heel aannemelijk te vertellen.

Hij bedenkt het toch maar: een historisch gegeven verklaren - en zeker niet goedpraten! - aan de hand van een psychologisch experiment.

Het verhaal over Feliz en de vergeten kinderen wordt omlijst door een cursieve tekst: het is de spiegel die vertelt als de buitenstaander en weerspiegelt en signaleert. Wat zie je als je in de spiegel kijkt? Zie je jezelf of slechts één van je reflecties? Wat is echt en wat niet?

De vierenvijftigjarige gerenommeerde acteur Bob Boom krijgt een telefoontje. De beller, een jongedame, citeert de zin die Boom nu al zo´n honderd keer uit gesproken heeft op het toneel. ´Ik besloot blind te zijn. Ik wil mezelf niet meer zien, niet door de ogen van anderen.´ Voor hij het beseft heeft hij al een afspraak gemaakt. Na de laatste voorstelling houdt alleen dat hem nog bezig: wat voor meisje is dat? Wie besluit er nu om de rest van haar leven blind te zijn? Op het moment dat hij haar ziet, weet hij: zijn leven gaat veranderen. 

De stelling is dat het beeld dat iemand van zichzelf heeft, niet overeenkomt met de werkelijkheid. Bouter vertaalt deze thematiek ook naar het katholieke geloof, naar een van de vreselijke daden die in naam van het geloof zijn begaan. Is datgene wat je in naam van een overtuiging doet, automatisch ethisch juist?

Onder dictator Franco werden vele kinderen gestolen en illegaal geadopteerd door de heersende klasse. Nonnen haalden kinderen bij hun moeder weg terwijl ze hen vertelden dat het kind gestorven was. Zij brachten kinderen onder in ´goede´ katholieke gezinnen. Velen zullen dit te goeder trouw gedaan hebben: kinderen van ongelovige ouders konden nooit in de hemel komen. Maar ook kinderen van ouders die geen Franco-aanhangers waren, werden weggehaald. Niet alleen vanwege de goede zaak, ook menig portemonnee werd gevuld. Daar ging de ethiek al de mist in.´

De Nederlandse Bibliotheek 

´De roman van Ben Bouter (1948) zou je een spiegelroman kunnen noemen. De hoofdpersoon ontmoet een jonge vrouw die in de tijd van Franco´s Spanje een van de babby´s was die werd gestolen en verkocht. Aan de moeders werd verteld dat hun pasgeboren kind overleden was. Maar niets is blijkbaar zoals het lijkt. In deze roman wordt ons daarom een spiegel voorgehouden, blind voor onszelf, onze motieven en onze kijk op anderen.

Wat de auteur ons meegeeft, is dat ieder mens zijn eigen leven, vanuit zijn eigen waarheid, vanuit zijn eigen perspectief ziet. Hoe dan aan te kijken tegen de kettervervolgingen onder Filips II en het feit dat nonnen ten tijde van Franco kinderen verkochten en meenden daarmee hun heilige plicht te doen? Eenieder kijkt toch vanuit zijn eigen historie naar het heden. Maar dat laat onverlet dat de verkochte kinderen uit de Franco-tijd op zoek gaan naar hun achtergrond, op zoek naar de werkelijkheid. Een thema dat zeker aandacht verdient.´ J. Swaen. 

Een kleine greep uit de lezers die mij schreven:

´Schitterend boek! Een echte aanrader´, Benjamin A.

´Ik heb het boek in een paar dagen uitgelezen. Een mooi getroffen roman. Luchtig, zeker niet zwaar, ondanks het onderwerp. Echt een super roman!´ Lydia A.

´Boeiend verhaal! Zit zo knap in elkaar!´, Nora H.

´Ook ik heb ervan genoten!´, Betty B.

´Ik vond het een prachtig verhaal, en ook leuk om de schilderijen te leren kennen. Lang leve Google´, Jolie R.

´Schitterend boek. Ik moest er van huilen. Prachtig!´ Maria B.

´Veel waardering voor je schrijfstijl. Het was een avontuur in de geschiedenis!´P en M.

´Heerlijk boek` A.M.

 ´Wat een geweldig boek! Alsof ik niet lees, maar jij het vertelt.´L. v V.

 ´Heb het in een paar dagen uitgelezen. Superroman.` Lydia A.

Achtergrond

Het is al weer een tijd geleden dat ik het las: 300.000 Spaanse baby´s gestolen en verkocht. Ik woon nu tien jaar in Spanje en realiseerde me dat in mijn dorp mensen wonen die hier alles van weten, maar zwijgen. Te pijnlijk. Ze leven nog, die vrouwen, kinderen, notarissen, nonnen, begrafenisondernemers, artsen, politici. Misschien zijn ze buren.

Hoe kon het zover komen? Wat dreef de nonnen en al die anderen? Vooral daarover gaat het boek. Wat dreef Nederlanders die in de oorlog Joden verraadden voor een paar rotcenten? Mijn eigen vader belandde een kleine drieenhalf jaar in concentratiekampen, simpelweg omdat hij werd verraden (o.a. daarover gaat mijn roman ´Oorlogshelden´) Waarom verbrandde men ´heksen´ en ´ketters´? Wie zijn wij, wat zien we als we in de spiegel kijken? Zijn wij, ben ik, echt anders? Of maak ook ik mezelf van alles wijs om mijn daden te rechtvaardigen? (Wat had ik dan moeten doen? Het verraad leverde geld op waarmee ik mijn kinderen kon voeden. Had ik ze dan dood moeten laten gaan? Het was die Jood of mijn kind.) 

In diezelfde periode zag ik een tv-interview met Geert Jan Jansen en las ik zijn boek ´Magenta´waarin hij uitlegt hoe en waarom hij prachtige schilderijen maakte in de stijl van de grote meesters. Hij zette de handtekening van Picasso (en andere meesters) onder talloze werken die hij zelf had vervaardigd en die door kenners - en soms door Picasso zelf - als echt werden gekwalificeerd. Ik vond (en vind) hem een intrigerende bedrieger. Mag dat, de boel zo bedonderen, en mensen tonnen laten betalen voor een vervalsing? Hoe erg is dat? Neem je slechts snobs in de maling? Is het alleen maar spel? Er vallen immers geen doden?

Ik herinnerde mij een acteur die bij talloze vrouwen zijn zaad morste en daar trots op was. Of er kinderen uit voortkwamen? Geen idee! Niet mijn probleem. Er zijn trouwens veel van dat soort types. Is dat bewonderenswaardig, veel vrouwen versieren en niet je verantwoordelijkheid nemen, of lijkt het een beetje op kinderen stelen, verkopen? Is een beetje fout oké? Zouden de nonnen juist het gevoel hebben gehad het kind een dienst te bewijzen? Een serieuze katholieke opvoeding vergroot je kans op de hemel!

Wie zijn we, wat zien we als we in de spiegel kijken? Magritte, de indrukwekkende Belgische schilder, versterkte die vraag door een man voor de spiegel te zetten die niet zijn voorhoofd, maar zijn achterhoofd ziet. Hij ziet wat hij niet kan zien, en een deel van hem blijft onzichtbaar. Is dat niet onze werkelijkheid? Is het beeld van wie we zijn niet per definitie ingekleurd door illusies, door wat anderen ooit over ons zeiden, door onze opvoeding?

Mijn roman doet geen poging antwoorden op die vragen te geven. Ik heb de antwoorden niet en als ik ze had, zou ik ze niet in een roman stoppen. Een roman moet je meeslepen, vasthouden, optillen naar een herkenbaar maar toch ander universum. Een wereld die je een spiegel voorhoudt. Misschien zonder dat je het zelf in de gaten hebt. Als het boek je na het lezen nog een tijdje bezighoudt, ben ik geslaagd. Een beetje, toch? 

 

15 maart 2016. Lezing over het boek in een bibliotheek in Spanje.
Lezing over ´Feliz en de vergeten kinderen van Andaluz´.
Ook als Grootletterboek verkrijgbaar!
Tijdens het signeren.
Lezing voor een volle zaal.
Lezing voor Probusclub in Spanje, 20 april 2016